EU บังคับใช้กฎหมาย AI พร้อมย้ำบริษัทต้องระบุว่าคอนเทนต์ใดสร้างจาก AI ทุกครั้ง

การใช้งานเครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI (Artificial Intelligence) นั้นได้ก้าวมาถึงจุดที่รัฐบาลนั้นจำเป็นที่ต้องออกมาตรการจำกัดควบคุม เพื่อป้องกันไม่ให้มีการใช้ AI ไปในเชิงลบและป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้งาน AI โดยล่าสุดทางสหภาพยุโรป หรือ EU (European Union) ก็ได้ทำการออกกฎหมายเพื่อบังคับใช้งานในหมู่ประเทศสมาชิกเป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยกฎหมายนี้ก็มีความน่าสนใจหลายอย่างเช่นในข่าวนี้

จากรายงานโดยเว็บไซต์อย่างเป็นทางการของบริษัทผู้พัฒนาเครื่องมือต่อต้านมัลแวร์ชื่อดัง Malwarebytes ได้กล่าวถึงกฎหมาย AI Act ที่ทางสหภาพยุโรปได้ทำการบังคับใช้ในช่วงวันที่ 2 สิงหาคม ที่ผ่านมา โดยกฎหมายฉบับนี้นั้นได้ถูกร่างขึ้นมาเพื่อจัดการกำกับการใช้งานเครื่องมือ AI ภายในพื้นที่ของสหภาพยุโรปให้เป็นอย่างมีระเบียบเรียบร้อย โดยสาระสำคัญของกฎหมายนั้นหลัก ๆ จะครอบคลุมอยู่ 3 ข้อ นั่นคือ

โมเดล AI สำหรับการใช้งานบนจุดประสงค์ทั่วไป (General‑purpose AI หรือ GPAI) นั้นจะอยู่ภายใต้กฎบังคับควบคุมของสำนักงาน AI (AI Office) ซึ่งมีสำนักงานใหญ่ในกรุงบรัสเซล ประเทศเบลเยี่ยม ซึ่งจะทำงานในด้านการบังคับใช้กฎการใช้งานร่วมกับองค์กรตรวจสอบ (Regulator) ในประเทศสมาชิกต่าง ๆ

การกำกับการใช้งาน AI อย่างโปร่งใส (Transparency) ซึ่งกฎด้านความโปร่งใสในการใช้งานจะถูกบังคับใช้กับผู้ใช้งานทั้งเชิงปัจเจก และ เชิงองค์กร โดยคอนเทนต์ต่าง ๆ ที่ถูกสร้างขึ้นโดย AI ไม่ว่าจะเป็นภาพ, ภาพเคลื่อนไหว, วิดีโอคลิป, เสียง และ อื่น ๆ รวมทั้งแชทบอท (Chat Bot) ก็ต้องมีการติดป้ายระบุว่าถูกสร้างขึ้นจาก AI หรือเป็น บอท ภายใต้การทำงานของ AI เป็นต้น

การห้ามการใช้งาน AI ที่นำไปสู่ความเสี่ยงที่ไม่สามารถยอมรับได้ (Unacceptable Risk) จะถูกห้ามใช้งานอย่างสิ้นเชิง ซึ่งข้อมูลการกระทำผิดนั้นจะถูกแบ่งปันกันระหว่างสำนักงาน AI, สำนักงานคุ้มครองการใช้งานข้อมูลแห่งสหภาพยุโรป (European Data Protection Supervisor) และ องค์กรผู้บังคับใช้กฎหมายในประเทศสมาชิกต่าง ๆ เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายและการกำกับควบคุม เป็นไปอย่างเข้มงวด

ซึ่งในส่วนของการระบุว่าคอนเทนต์นั้นถูกสร้างจาก AI ทางผู้ใช้งานไม่จำเป็นต้อนย้อนกลับไปติดป้ายคอนเทนต์ที่ถูกสร้างขึ้นมาก่อนวันบังคับใช้กฎหมาย (2 สิงหาคม) แต่อย่างใด แต่สำหรับคอนเทนต์ที่ถูกสร้างขึ้นหลังจากวันดังกล่าว ถ้าผู้ใช้งาน และผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม รายใดไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย อาจถูกปรับได้สูงสุดถึง 15 ล้านยูโร (575,595,000 บาท) ซึ่งมากพอที่จะทำให้ผู้บริการต่าง ๆ นั้นต้องเอาใจใส่ได้

และเพื่อให้กฎหมายไม่ตกอยู่ในสถานะเสือกระดาษ (Paper Tiger) ทางสำนักงาน AI นั้นก็ได้สร้างเครื่องมือต่าง ๆ เพื่อช่วยให้สามารถบังคับใช้งานได้จริง โดยเครื่องมือต่าง ๆ นั้น มีดังนี้

• เครื่องมือร้องเรียน (Complaint tool): บุคคลและองค์กรต่าง ๆ สามารถรายงานการละเมิดกฎหมายควบคุมการใช้งาน AI โดยผู้ให้บริการ (providers) หรือผู้ปรับใช้ (deployers) ระบบ AI ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงาน AI Office ได้
• เครื่องมือสำหรับผู้แจ้งเบาะแส (Whistleblower tool): บุคลากรที่มีความเชื่อมโยงทางวิชาชีพหรือมีการทำงานร่วมกับผู้ให้บริการ (Providers) หรือ ผู้ปรับใช้งานโมเดล AI จะสามารถทำการร้องเรียนแบบไม่ระบุตัวตน (Anonymous) เพื่อทำการแจ้งเตือนการละเมิดที่อาจเป็นอันตรายต่อสิทธิขั้นพื้นฐาน สุขภาพ หรือความไว้วางใจของสาธารณชนได้
• ช่องทางการร้องเรียนสำหรับผู้พัฒนาระบบที่อยู่ปลายน้ำปลายน้ำ (Downstream Complaints Channel): ซึ่งบริษัทที่พัฒนาต่อยอดบนโมเดล AI สำหรับการใช้งานบนจุดประสงค์ทั่วไป หรือ GPAI นั้นจะสามารถรายงานการละเมิดที่สงสัยว่าเกิดขึ้นโดยผู้ให้บริการโมเดลต้นน้ำ (Upstream) ได้ผ่านทางช่องทางนี้

นอกจากนั้นทางสำนักงาน AI ยังได้ทำการแบนการสร้างคอนเทนต์ลามกอนาจารโดยไม่ได้รับอนุญาต (Non‑Consensual Sexually Explicite), คอนเทนต์โป๊เปลือยด้วยแอปพลิเคชันสำหรับสร้างคอนเทนต์ประเภทนี้ (Nudifier), และคอนเทนต์ด้านการล่วงละเมิดทางเพศต่อเด็ก อย่างสิ้นเชิง ซึ่งทางสำนักงาน AI Office นั้นจะทำการสร้างกฎเกณฑ์ที่มีความจำเพาะเจาะจง (Specific) กว่ากฎหมายดั้งเดิม เพื่อให้ผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม และ องค์กรบังคับใช้กฎหมายในประเทศต่าง ๆ สามารถดำเนินการได้อย่างถูกต้อง และเพื่อให้เวลาทำองค์กรเหล่านี้สามารถเตรียมตัวได้อย่างเหมาะสม กฎเกณฑ์ดังกล่าวถึงได้ทำการเริ่มการบังคับใช้ในวันที่ 2 ธันวาคม แทนที่จะบังคับใช้งานทันทีเหมือนกฎหมาย AI ตัวแม่